Posts

अग्नीपुजा

Image
अग्निपूजा > धर्म > अग्निपूजा अग्निदेवता: दक्षिण भारतातील एक काष्ठतक्षण. अग्निपूजा :  जगातील निरनिराळ्या खंडामध्ये ज्या प्रथमिक संस्कृती गेल्या दीडशे वर्षांत आढळल्या, त्यांच्यातील बऱ्याच अग्निपूजक आहेत.   अग्नी हा राक्षस व पिशाच यांचा निवारक व पापनाशक आहे, अशी त्यांची परंपरागत समजूत आहे. प्राचीन ग्रीक व रोमन लोकांतही अग्निस पवित्र व पापनिवारक शक्ती म्हणून सांभाळण्याची परंपरा होती. हिब्रूंच्या धर्मग्रंथात अग्नीचा महिमा वर्णिलेला नसला, तरी ते देवाची पूजा व प्रार्थना करताना देवाला अर्पण करावयाचे पदार्थ वेदीवरील अग्नीत टाकीत असत. पंचभूततत्त्वांपैकी तिसरे भूततत्त्व व त्याची अधिष्ठात्री देवता, केवल अग्नी, विशेषणविशिष्ट अग्नी व अन्य देवतांसहित अग्नी, ही चारही वेदांमिळून २,४९१ मंत्रांची देवता आहे. अतिथी, कवितम, दूत, पुरोहित, हव्यवाट् इ. शेकडो गुणबोधक विशेषणे वेदमंत्रांत आहेत. काही मंत्रांचा अग्नी हा ‘ऋषी’ आहे. हा सर्व देवांचे मुख तसेच त्यांचा दूत आहे. वेदमंत्रांत व स्मृतींत वृषभ व मनुष्य यांच्या संमिश्र रुपाने याचे वर्णन केले आहे, ते असे : चार शिंगे, तीन पाय, दोन मस्तके, सात...

व्हीनस-प्रेम आणि सौंदर्य यांची ही ग्रीक देवता

  ॲफ्रोडाइटी  : प्रेम आणि सौंदर्य यांची ही ग्रीक देवता. या देवतेलाच रोमन लोक  व्हीनस  म्हणत. होमरच्या मताप्रमाणे  झ्यूस  व  डिओने  यांची ही मुलगी. डिओने ही हिफीस्टसची पत्‍नी व युद्धाचा देव आरेस याची प्रेयसी. पण हेसिऑडच्या मतानुसार झ्यूसचा आजा यूरॅनस याच्या विच्छिन्न शरीराभोवती जो समुद्राचा फेस जमला होता, त्यातूनच हिची निर्मिती झाली. वस्तुतः ग्रीकांनी ॲफ्रोडाइटी ही देवता आशियातील देवतेवरून घेतली. ही आशियातील देवता म्हणजे ॲसिरियनांची    इश्तार  किंवा फिनिशिनय लोकांची आष्टोरेथ (आस्टर्टी) ही देवता होय. सायप्रस बेटावरील या देवतेच्या सुप्रसिद्ध पूजास्थानावरून हिला ‘किप्रिस’ हे नाव प्राप्त झाले असावे. पेलोपनीससच्या दक्षिणेस असलेल्या सिथीरा नावाच्या बेटावरील तिच्या देवालयावरून तिला ‘सिथीरियन’, त्याचप्रमाणे सिसिलीतील तिच्या देवालयामुळे तिला ‘एरिसिना’ असेही म्हटले जाते. या देवतेची ‘उरानिया’ म्हणजे आकाशाची देवता आणि ‘पांडेमोस’ म्हणजे लोकांच्या जीवनाचे संरक्षण करणारी देवता, अशा दोन नावांनी ग्रीक लोक पूजा करीत. नंतरच्या काळात ते ‘उर...